Jednostki ochotniczych straży pożarnych działają w oparciu o prawo o stowarzyszeniach.

Podczas walnego zgromadzenie członków stowarzyszenia, czyli np. corocznych zebrań sprawozdawczych – po uzyskaniu opinii organu kontroli, którą dla OSP jest komisja rewizyjna – udziela się (lub nie udziela) zarządowi absolutorium. Odbywa się to poprzez podjęcie stosownej uchwały mówiącej o tym, że akceptuje (lub nie akceptuje) działania i decyzje podejmowane w roku sprawozdawczym (pomiędzy walnymi zebraniami sprawozdawczymi członków) przez zarząd. W przypadku, kiedy zebranie podejmuje uchwałę o udzieleniu absolutorium zarząd jednostki otrzymuje tzw. „mandat zaufania” członków organizacji na działalność w następnym okresie sprawozdawczym. W celu ujednolicenia i uszczegółowienia zasad dalszego postępowania w stowarzyszeniach w sytuacji, kiedy walne zebranie podejmie decyzję o nieudzieleniu zarządowi absolutorium statut danej jednostki powinien przewidywać, dalsze procedury. Dotyczyć będzie to zarówno sytuacji, kiedy wniosek o uzyskanie absolutorium nie zostanie przyjęty, jak też kiedy zebranie przyjmie wniosek komisji rewizyjnej o nieudzielenie absolutorium dla zarządu. W wypadku stowarzyszeń i fundacji, krytyczna ocena działalności zarządu może być podstawą odmowy udzielenia absolutorium oraz odwołania całości zarządu lub poszczególnych jego członków. Czy tak się stanie – zależy od faktu, czy okoliczność taka została przewidziana w statucie organizacji, bądź czy też taka będzie ewentualna wola członków organizacji uczestniczących w zebraniu. Z efektów swojej działalności oraz jej zgodności z obowiązującym prawem ogólnym, prawem o stowarzyszeniach oraz postanowieniami statutu rozliczani są także członkowie organu nadzoru OSP. Jeśli członkowie jednostki stwierdzą, że komisja rewizyjna nieodpowiednio wykonuje swoje zadania jej członkowie mogą także zostać odwołani ze sprawowanej funkcji. Decyzję w tej kwestii podejmuje wówczas walne zebranie OSP (może to być również zebranie nadzwyczajne), gdyż to ono i tylko ono jest organem uprawnionym do podejmowania decyzji o składzie zarządu i komisji rewizyjnej.

W większości przypadków jednostek ochotniczych straży pożarnych opracowane w latach 90-tych minionego wieku i obowiązujące jeszcze obecnie statuty określają w tej kwestii tylko to, że komisja rewizyjna składa wniosek o udzielenie absolutorium, a walne zebranie podejmuje uchwałę w sprawie przyjęcia, bądź nieprzyjęcia absolutorium. Sytuacja taka rodzi wiele niejasności, np. co należy czynić kiedy na walnym zebraniu nie przyjmie się absolutorium dla zarządu, czy zarząd może wtedy dalej funkcjonować, czy winien zostać wybrany na nowo?

Odpowiedź w powyższej kwestii otrzymamy analizując stan prawny stowarzyszenia, a przede wszystkim jego statut. Jeśli w statucie znajdują się opracowane, gotowe rozwiązania dotyczące postępowania w związku z brakiem absolutorium dla zarządu, to korzystamy z nich punkt po punkcie. Jak wspomniano powyżej, większość OSP nie posiada jednak takich zapisów statutowych, a przyjęcie uchwały wykazującej brak zaufania do zarządu stowarzyszenia stawia podejmujących uchwałę w dość niejasnej sytuacji.

Z uwagi na uprawnienia walnego zebrania, które jest najważniejszą i najwyższą władzą w stowarzyszeniu istnieją następujące rozwiązania w takiej sytuacji:

1. Jeśli statut nie stanowi inaczej, to zarząd może działać kolejny okres sprawozdawczy mając świadomość, że dotychczasowe jego postępowanie zostało negatywnie ocenione przez członków stowarzyszenia.

2. Na wniosek obecnego na zebraniu członka stowarzyszenia można podjąć uchwałę o odwołaniu (bądź pozostawieniu) zarządu. Oczywiście możliwe jest, że negatywna ocena pracy zarządu wiąże się bezpośrednio z oceną pracy konkretnej osoby z jego składu, zatem na zebraniu można poddać pod głosowanie (po jego zgłoszeniu) wniosek o odwołaniu ze skłau zarządu takiej, źle ocenianej osoby.

3. Po zakończonym zebraniu można zwołać posiedzenie zarządu w kwestii podjęcia dalszych kroków, co do dalszej działalności zarządu. Takie posiedzenie można również odbyć w przerwie obrad zebrania. Jeśli wypracowane przez zarząd kroki okażą się zadowalające dla zebranych członków, to walne zebranie może upoważnić zarząd do dalszej działalności. Należy pamiętać, że uprawnieniem zarządu, jest ponowne ukonstytuowanie się, jak też dokooptowanie do swojego składu osób w miejsce ustępujących w ilości określonej w statucie. Zastosowanie takiej procedury może okazać się rozwiązaniem zadowalającym członków stowarzyszenia.

4. Odroczonym w czasie (do 14 dni od złożenia wniosku) jest zwołanie nadzwyczajnego zebrania członków stowarzyszenia, które przeprowadzi wybory nowych władz stowarzyszenia, tj. zarządu i komisji rewizyjnej. Zazwyczaj uprawnienie do zwołania nadzwyczajnego zebrania w OSP posiada zarząd:

  • z własnej inicjatywy zarządu jednostki,
  • na żądanie komisji rewizyjnej,
  • na żądanie 1/2 ilości członków OSP ,
  • na żądanie Związku OSP RP.

Niniejsze opracowanie nie stanowi wykładni prawa ale jest wynikiem przeglądu przepisów prawnych oraz własnych wieloletnich doświadczeń autora w działalności stowarzyszeniowej.

 

Opracował:

Mariusz Czech

Sekretarz Zarządu Oddziału Powiatowego w Nisku Związku OSP RP

 

Opracowano na podstawie:

  1. Ustawy prawo o stowarzyszeniach.

  2. Statutów wybranych OSP.

  3. artykułu „Kto ma władzę, ten odpowiada: Władze odpowiadają przed członkami organizacji” Radosława Skiba red. Magdalena Dobranowska-Wittels na portalu http://wiadomosci.ngo.pl